ĐỂ TRÍ TUỆ NHÂN TẠO (AI) CHẠY KHẮP BẢN LÀNG bước đột phá từ xây dựng hệ sinh thái truyền thông sáng tạo, đa nền tảng và nhân văn cho học sinh vùng dân tộc Tây nguyên

Thứ ba - 12/05/2026 10:55

Giữa vùng đất Tân Hội đầy nắng gió, nơi giáo dục vùng đồng bào dân tộc Tây nguyên vẫn còn nhiều khoảng trống về điều kiện tiếp cận công nghệ và kỹ năng số, Trường THCS N’Thôn Hạ đã lựa chọn không đứng ngoài dòng chảy chuyển đổi số và ứng dụng trí tuệ nhân tạo AI vào trong giáo dục.

Với học sinh vùng nông thôn, vùng đồng bào dân tộc thiểu số gốc Tây Nguyên, chuyển đổi số lại càng không thể là khẩu hiệu xa vời. Đó phải là những việc làm cụ thể: một kênh truyền thông chính thống để các em được lắng nghe; một “vùng xanh số” để các em tương tác an toàn; một sân chơi sáng tạo để học sinh từ người tiếp nhận thông tin trở thành người tạo ra nội dung có trách nhiệm; việc tiếp cận công nghệ, mạng xã hội và AI càng phải được triển khai nhanh hơn, nhiều hơn, cụ thể hơn và nhân văn hơn; với một môi trường có sự đồng hành của thầy cô, cha mẹ, cộng đồng để mọi học sinh đều có cơ hội trở thành công dân số an toàn, sáng tạo và có trách nhiệm.

Ngày 08/5/2026 Trường THCS N’Thôn Hạ tổ chức buổi Hội thảo về “Xây dựng hệ sinh thái truyền thông sáng tạo, đa nền tảng và ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong quản lý, dạy và học” với sự tham dự của hơn 60 đại biểu, khách mời là cán bộ quản lý, giáo viên từ các trường học trên địa bàn huyện Đức Trọng, Đơn Dương (cũ) và các giảng viên trường Cao Đẳng Đà Lạt.

Mở đầu buổi tọa đàm “Xây dựng hệ sinh thái truyền thông sáng tạo, đa nền tảng và AI trong quản lý, dạy và học tại Trường trung học cơ sở N’Thôn Hạ”, tại buổi toạ đàm thầy Hoàng Sỹ Hoà - Hiệu trưởng khẳng định: “Thầy cô giáo không chỉ dừng lại ở vai trò “công dân số”, cũng không chỉ là người tham gia phong trào “bình dân học vụ số”, mà phải trở thành lực lượng mũi nhọn, tiên phong, xuyên phá, trực tiếp mở đường, dẫn dắt và truyền cảm hứng để học sinh bước vào không gian số một cách chủ động, văn minh và bản lĩnh.

Trường THCS N’Thôn Hạ đặt ra một hướng đi rất rõ: truyền thông học đường không chỉ là đăng tin, AI không chỉ là công cụ kỹ thuật, mà cả hai phải trở thành phương thức giáo dục mới, góp phần hình thành công dân số, nuôi dưỡng bản lĩnh văn hóa và bảo vệ học sinh trước những rủi ro của mạng xã hội. Muốn vậy, đội ngũ giáo viên cần được đào tạo thực chất, không dừng ở việc giới thiệu công cụ.

*Thầy Hoàng Sỹ Hòa – Hiệu trưởng Trường THCS N’Thôn Hạ phát biểu về những định hướng cốt lõi và khung cảnh chung buổi Hội thảo*

Trong bối cảnh chuyển đổi số đang diễn ra mạnh mẽ, nhà trường càng phải nhận thức đầy đủ hơn vai trò của truyền thông sáng tạo, truyền thông đa nền tảng trên mạng xã hội và yêu cầu tất yếu của việc ứng dụng AI trong quản lý, dạy và học. Đây không còn là lựa chọn mang tính thử nghiệm, mà đã trở thành nhiệm vụ bắt buộc nếu nhà trường muốn theo kịp đời sống số của học sinh và xã hội hôm nay.

Chính từ định hướng ấy, dưới sự quan tâm, tạo điều kiện và chỉ đạo sát sao của Ban Giám hiệu nhà trường, “Hệ sinh thái truyền thông đa nền tảng” đã từng bước được hình thành như một nhịp cầu kết nối giữa Gia đình – Nhà trường – Học sinh trong môi trường giáo dục số đầy nhân văn.

Yếu tố then chốt quyết định thành công của quá trình này chính là quan điểm, định hướng và vai trò lãnh đạo của nhà trường. Khi Ban Giám hiệu có tư duy đổi mới, dám nghĩ, dám làm, dám trao cơ hội cho giáo viên và học sinh, hệ sinh thái truyền thông số nhà trường sẽ không còn là hoạt động đơn lẻ một chiều, mà trở thành một chiến lược giáo dục có chiều sâu. Sức mạnh của mô hình không chỉ đến từ cán bộ, giáo viên, mà cần được phát huy từ học sinh, cha mẹ học sinh và cả cộng đồng địa phương.

*Cô giáo Nguyễn Thị Phương Anh – Chủ dự án trình bày Báo cáo chuyên đề* *và chia sẻ hành trình xây dựng dự án* *“Hệ sinh thái truyền thông sáng tạo, đa nền tảng”* *sau hơn 07 tháng công tác tại trường*

Trong bối cảnh mạng xã hội, AI tác động mạnh mẽ đến mọi hoạt động đời sống xã hội nhà trường đã xây dựng một hệ sinh thái truyền thông sáng tạo, đa phương tiện. Trong hệ sinh thái ấy, “Nhật ký N’Thôn Hạ” không còn là một fanpage thông thường. Đó là trung tâm truyền thông số của nhà trường, kết nối học sinh - giáo viên - phụ huynh bằng những nội dung gần gũi, nhân văn và có định hướng sư phạm. Các chuyên mục như Confessions học đường, minigame, Quizizz, Kahoot, Blooket, video ngắn, câu chuyện tích cực, sản phẩm học sinh tự làm... đã biến truyền thông từ kênh thông báo một chiều thành nền tảng tương tác hai chiều. Học sinh, cộng đồng được chia sẻ, được ghi nhận, được thể hiện năng lực, đồng thời được rèn luyện kỹ năng bình luận văn minh, kỹ năng tạo nội dung, kỹ năng tiếp nhận thông tin có chọn lọc.

Điều đáng chú ý là mô hình này đặc biệt có ý nghĩa trong điều kiện càng khó khăn. Với học sinh vùng nông thôn, vùng đồng bào Cill, K’Ho và các dân tộc gốc Tây Nguyên, sự tiếp cận công nghệ càng phải nhanh hơn, nhiều hơn, cụ thể hơn và bao trùm hơn. Khoảng cách về thiết bị, hạ tầng, kỹ năng số hay sự đồng hành của phụ huynh không thể trở thành lý do để các em bị bỏ lại phía sau. Ngược lại, chính những khoảng cách ấy đòi hỏi nhà trường phải đi trước một bước, tạo ra cơ chế hỗ trợ phù hợp như “Đôi bạn công nghệ”, thư viện số, bảng tin Gen AI, Trạm Trí Tuệ K’Ho, các hoạt động offline - online đan xen để 100% học sinh đều có cơ hội học cách đặt câu hỏi, tiếp cận AI, hiểu truyền thông số và thực hành làm công dân số.

Việc xây dựng một hệ sinh thái truyền thông sáng tạo, đa nền tảng và ứng dụng AI cần gắn liền với nhiệm vụ lưu giữ, phát triển và lan tỏa bản sắc văn hóa địa phương. Đối với học sinh vùng đồng bào Cill, K’Ho và các dân tộc gốc Tây Nguyên, chuyển đổi số không có nghĩa là rời xa cội nguồn, mà phải trở thành phương thức mới để gìn giữ tiếng nói, phong tục, tri thức bản địa, câu chuyện bản làng và niềm tự hào dân tộc. Công nghệ, khi được đặt trong trái tim của giáo dục và văn hóa, sẽ không làm mất đi bản sắc, mà giúp bản sắc ấy được sống tiếp, lan tỏa và phát triển trong kỷ nguyên số.

Sức mạnh của mô hình cũng không chỉ đến từ cán bộ, giáo viên. Học sinh phải được tham gia như chủ thể sáng tạo: làm phóng viên học đường, người quay dựng video, người dẫn minigame, đại sứ truyền thông lớp học, cộng tác viên thu thập chất liệu văn hóa địa phương. Phụ huynh không chỉ là người quan sát, mà cần được kéo vào cuộc bằng những hình thức dễ tiếp cận như Zalo, thông điệp micro-learning, thư ngỏ, cam kết đồng hành quản lý thiết bị. Cộng đồng địa phương, già làng, trưởng thôn, người có uy tín, nghệ nhân và cha mẹ học sinh chính là nguồn tư liệu sống để hệ sinh thái số không bị rỗng về văn hóa.

Tại buổi tọa đàm, cô Phương Anh cũng chia sẻ việc ứng dụng các công cụ AI như Gemini, ChatGPT, Claude hay Grok vào xây dựng nội dung, truyền thông và hỗ trợ giáo dục học sinh. Ứng dụng AI trong nhà trường vì thế cần được triển khai như một năng lực bắt buộc trong quản lý, dạy và học. AI có thể hỗ trợ soạn giáo án, thiết kế rubric, xây dựng học liệu, phân tích dữ liệu tương tác, phân loại nội dung học sinh gửi về chuyên mục Confessions, chuẩn bị kịch bản truyền thông, dự báo chủ đề nhạy cảm, biên tập bài viết và thiết kế poster. Tuy nhiên, mọi sản phẩm AI đều phải đi qua bộ lọc sư phạm và văn hóa. Công thức 70/30 cần được xem như nguyên tắc vận hành: AI làm khung, gợi ý, xử lý phần thô; con người kiểm chứng, điều chỉnh, thổi hồn địa phương, cảm xúc và trách nhiệm giáo dục vào sản phẩm cuối cùng.

Tiếp nối chương trình, Thầy Nguyễn Mạnh Cường – Trưởng khoa Cơ khí, Trường Cao đẳng Đà Lạt đã mang đến nhiều chia sẻ thực tiễn về ứng dụng AI trong các công việc cụ thể của ngành giáo dục. Không chỉ giới thiệu công cụ, thầy còn trực tiếp hướng dẫn giáo viên cách vận hành các Chatbot tự động và ứng dụng Gemini,NotebookLM, Claude Pro,... trong công tác giảng dạy, quản lý nội dung số.

*Thầy Nguyễn Mạnh Cường – Trưởng khoa Cơ khí, Trường Cao đẳng Đà Lạt giói thiệu một số AI.*

Không khí buổi tọa đàm càng trở nên ấm áp, sôi nổi khi có nhiều thầy cô là cán bộ quản lý, giáo viên cốt cán về công nghệ thông tin ở một số trường về tham dự buổi tọa đàm đã chia sẻ nhiều ý kiến quý báu và nhiều giải pháp ý nghĩa trong ứng dụng trí tuệ nhân tạo và AI trong giáo dục và mong muốn được góp phần xây dựng “Nhật ký N’Thôn Hạ” trở thành một “trạm dừng chân” tinh thần không chỉ cho học sinh – nơi các em được lắng nghe, được chữa lành và được lớn lên trong sự quan tâm của thầy cô nhà trường và cả cộng đồng.

*Các thầy cô chia sẻ cảm nhận về buổi toạ đàm và góc nhìn của mình trong thời đại công nghệ số*

Đặc biệt, tinh thần giữ gìn bản sắc văn hóa địa phương cũng được lan tỏa mạnh mẽ. Những đề xuất kết nối học liệu tiếng K’Ho, đưa văn hóa bản làng vào không gian số đã mở ra một hướng đi đầy ý nghĩa: Với học sinh Cill, K’Ho và các dân tộc gốc Tây Nguyên, chuyển đổi số không có nghĩa là rời xa bản làng, tiếng nói, phong tục hay ký ức cộng đồng. Ngược lại, hệ sinh thái truyền thông số phải trở thành nơi lưu giữ và phát triển bản sắc ấy. Mỗi bức ảnh về lễ hội, mỗi câu chuyện về người thầy, người nông dân, người già làng, mỗi hoa văn thổ cẩm, mỗi bài học bằng tiếng bản địa đều có thể trở thành học liệu sống, nuôi dưỡng niềm tự hào về nơi mình sinh ra.

Buổi Hội thảo khép lại nhưng cũng mở ra nhiều hy vọng mới. Trong kỷ nguyên 4.0, trường học vùng khó không thể chậm hơn. Càng khó khăn, càng phải tiếp cận nhanh; càng thiếu điều kiện, càng phải có giải pháp bao trùm; càng đứng trước nguy cơ mất bản sắc, càng phải dùng công nghệ để giữ gìn bản sắc. Khi nhà trường có định hướng đúng, thầy cô là lực lượng tiên phong, học sinh là chủ thể sáng tạo, phụ huynh và cộng đồng cùng tham gia, thì truyền thông sáng tạo, đa nền tảng và AI sẽ không chỉ là một chuyên đề, mà trở thành một con đường phát triển giáo dục nhân văn cho vùng đồng bào dân tộc gốc Tây Nguyên nói chung và trường THCS N’Thôn Hạ nói riêng.